Het kabinet wil de aftrek voor specifieke zorgkosten mogelijk schrappen per 1 januari 2028. Voor bijna 900.000 huishoudens kan dat gevolgen hebben voor belasting, toeslagen en lokale regelingen. In dit artikel wordt uitgelegd wat er precies verandert, welk financieel risico er schuilgaat en welke stappen huishoudens nu kunnen zetten.
Wat verandert er precies met de aftrek van specifieke zorgkosten?
Momenteel mogen mensen onder voorwaarden bepaalde specifieke zorgkosten aftrekken in de aangifte inkomstenbelasting. Het gaat om kosten die niet door de verzekering worden vergoed, zoals bepaalde medicijnen, hulpmiddelen, vervoer naar medische zorg en een medisch dieet.
In het Belastingplan 2027 staat het voornemen om die aftrek vanaf 1 januari 2028 te schrappen. De maatregel geldt alleen voor specifieke zorgkosten; gewone zorgpremies en zorgkosten die al vergoed worden blijven buiten beschouwing.
Extra nuances over welke uitgaven vaak onder deze regeling vallen zijn nuttig: het betreft vooral structurele of dure posten die een patiënt zelf betaalt en voor langere tijd terugkomen. Vaak gaat het om kosten die lastig via zorgverzekeraars te regelen zijn, omdat ze maatwerk of langdurige zorg betreffen.
Wie raakt de maatregel en hoeveel mensen gebruiken de regeling?
Volgens beschikbare cijfers maken bijna 900.000 huishoudens gebruik van de aftrek voor specifieke zorgkosten of de tegemoetkoming specifieke zorgkosten (TSZ). Voor veel gebruikers levert de regeling een directe vermindering van de inkomstenbelasting op.
Bij mensen met te weinig belastingplicht om het voordeel volledig te benutten bestaat de mogelijkheid van de TSZ. Als zowel de aftrek als de tegemoetkoming verdwijnen, kan dat voor een aanzienlijke groep leiden tot een direct financieel verlies.
Naast directe financiële effecten is er ook een administratieve impact: veel huishoudens moeten hun financiële planning en jaarbudget herzien als deze post wegvalt. Vooral huishoudens die hun financiële buffers klein houden, kunnen daardoor vaker in de problemen komen bij onvoorziene zorgkosten.
Het tweede, minder zichtbare effect: verzamelinkomen en inkomensafhankelijke regelingen
Een belangrijk maar minder bekend knelpunt is dat de aftrek van zorgkosten het verzamelinkomen kan verlagen. Dat verzamelinkomen is de basis voor veel inkomensafhankelijke regelingen en lokale regelingen.
Als de aftrek verdwijnt, kan het verzamelinkomen op papier stijgen. Die hogere grondslag kan ertoe leiden dat huishoudens boven inkomensgrenzen uitkomen voor regelingen zoals huurtoeslag, zorgtoeslag, gemeentelijke meerkostenregelingen of lokale aanvullende regelingen.
Het gevolg kan dus dubbel zijn: niet alleen verdwijnt een belastingvoordeel, maar er kunnen ook andere inkomensafhankelijke steunmaatregelen vervallen. Voor mensen met een laag pensioen en hoge zorgkosten kan dat financiële verschil flink oplopen.
Dit mechanisme betekent dat het verlies zich niet altijd direct terugziet in de belastingaanslag; soms wordt het zichtbaar door het wegvallen van een toeslag of extra gemeentelijke steun. Daardoor kunnen huishoudens pas later in het jaar geconfronteerd worden met het daadwerkelijke financiële tekort.
Waarom wil het kabinet de aftrek afschaffen en wat is de kritiek?
Het kabinet noemt uitvoering en effectiviteit als belangrijkste redenen. De regeling zou te ingewikkeld zijn en onvoldoende gericht worden toegepast. In een evaluatie uit 2022 werd bij ruim 28 procent van de aangiften correctiepotentieel vastgesteld, wat aangeeft dat de toepassing complex en foutgevoelig is.
Kritiek komt vooral van belangenorganisaties en maatschappelijke groepen. Zij vrezen dat de nieuwe regeling niet volledig compenseert wat mensen nu verliezen en dat gemeenten ongelijk zullen omgaan met lokale compensatie. Ook is er bezorgdheid dat kwetsbare groepen met chronische ziekten en structureel hoge kosten er slechter van worden.
De discussie rond de afschaffing raakt ook aan principes: moet de belastingdienst kosten compenseren die voortvloeien uit ziekte, of is dat primair een taak voor gemeenten en sociale regelingen? Dat verschil van inzicht verklaart deels de felle reacties van belangenorganisaties.
Hoe wil het kabinet compenseren en welke onzekerheden blijven bestaan?
In de plannen is een compensatiebudget van circa 350 miljoen euro genoemd voor steun aan chronisch zieken. Tegelijkertijd rekent het kabinet op een structurele besparing van ongeveer 618 miljoen euro per jaar. Dat verschil leidt tot zorgen over de mate van echte compensatie voor alle betrokkenen.
De precieze invulling van de compensatie moet nog in 2027 worden uitgewerkt. Het uitgangspunt is dat gemeenten een rol krijgen bij uitvoering, maar dat brengt risico’s op regionale verschillen en uitvoerbaarheid met zich mee.
De Tweede Kamer heeft een motie aangenomen om alternatieven te onderzoeken en mogelijk een gerichtere regeling voor chronisch zieken te behouden. Een aangenomen motie verandert op zichzelf de wet nog niet: het geeft het kabinet een opdracht tot nader onderzoek.
Belangrijk is dat de uiteindelijke compensatie zowel afbakening als uitvoering nodig heeft: het gaat om keuzes over wie precies in aanmerking komt, welke kosten vergoed worden en hoe lang de compensatie geldt. Die uitvoeringsvragen bepalen in de praktijk of mensen met structurele meerkosten er ook echt op vooruitgaan.
Wat kunnen huishoudens nu al doen ter voorbereiding?
Tot en met belastingjaar 2027 blijft de aftrek van specifieke zorgkosten bestaan. Het is daarom verstandig om nu al bonnetjes, facturen en bewijsstukken goed te bewaren en in de laatste aangifte te controleren welk bedrag aan specifieke zorgkosten is opgevoerd.
Bereken wat die aftrek doet met het verzamelinkomen. Kijk vervolgens welke toeslagen en gemeentelijke regelingen afhankelijk zijn van dat verzamelinkomen. Zo wordt duidelijk welke inkomensgrenzen relevant zijn en wie mogelijk geraakt wordt als de aftrek wegvalt.
Neem contact op met de gemeente als gebruik wordt gemaakt van lokale regelingen; vraag welke inkomensgrenzen nu gelden en of er plannen zijn om lokale compensatie te bieden. Organisaties die opkomen voor mensen met een beperking of chronische ziekte kunnen ook helpen met het inschatten van individuele effecten.
Voor wie de mogelijke financiële impact écht wil doorrekenen: laat een belastingadviseur of sociaal raadslid met de persoonlijke cijfers meedenken. Zij kunnen concreter aangeven of het weghalen van de aftrek ook gevolgen heeft voor toeslagen, huurtoeslag of gemeentelijke steun.
Belangrijke aandachtspunten voor zoekwoorden en begrip van je situatie
Let op termen als ‘aftrek zorgkosten’, ‘specifieke zorgkosten’, ‘Belastingplan 2027’, ‘verzamelinkomen’ en ‘compensatie chronisch zieken’ bij het zoeken naar updates en officiële informatie. Die trefwoorden worden in komende beleidsstukken en communicatie vaak gebruikt.
Uiteindelijk hangt de financiële impact sterk af van individuele omstandigheden: hoogte van de zorgkosten, inkomenssituatie en welke lokale regelingen een rol spelen. Blijf de behandeling van het Belastingplan 2027 volgen en controleer jaarlijks de eigen aangifte om tijdig in te spelen op veranderingen.
Het blijft belangrijk om op tijd te handelen: documentatie verzamelen, contact zoeken met lokale instanties en advies inwinnen voorkomt verrassingen als de regeling echt verdwijnt. Zo ontstaat overzicht en blijft de financiële planning beter houdbaar bij mogelijke veranderingen.
Conclusie
Het kabinet wil de aftrek van specifieke zorgkosten per 1 januari 2028 afschaffen. Dat raakt bijna 900.000 huishoudens en kan niet alleen de belastingaanslag verhogen, maar ook leiden tot het wegvallen van inkomensafhankelijke toeslagen en lokale regelingen. Huishoudens wordt aangeraden bonnetjes en bewijsstukken te bewaren, inkomensgrenzen te controleren en zo nodig advies in te winnen.
FAQ
Wanneer gaat de maatregel in?
Het voornemen is dat de aftrek specifieke zorgkosten verdwijnt per 1 januari 2028; tot en met belastingjaar 2027 blijft de regeling gelden.
Wie riskeert het meest nadeel?
Vooral huishoudens met structureel hoge zorgkosten en lage inkomens of kleine financiële buffers lopen risico, omdat zij zowel direct belastingvoordeel verliezen als toeslagen kunnen mislopen.
Wat kunnen huishoudens nu doen om zich voor te bereiden?
Bewaar bonnetjes en facturen, bereken het effect op het verzamelinkomen en controleer welke toeslagen of lokale regelingen afhangen van dat inkomen. Raadpleeg bij twijfel een belastingadviseur of sociaal raadslid.
Bron: Welingelichte Kringen
