Met warmere dagen komen teken terug en dat betekent ook risico voor huisdieren. Hier staat in één overzicht wat baasjes moeten weten over Lyme, tekenen van ziekte en hoe huisdieren te beschermen.
Teken liggen op de loer in park en tuin
Teken zijn niet meer alleen in diepe bossen te vinden; ze zitten tegenwoordig bijna overal waar gras, struiken of begroeiing is. Ze verschuilen zich in hoog gras, onder bladeren en langs bosranden en wachten op een gastheer die langskomt.
Dat betekent dat ook plekken als parken, bermen langs fietspaden en achtertuinen risico kunnen bieden. Zelfs kleine groene hoekjes tussen gebouwen of op daken met beplanting kunnen geschikt zijn voor teken, zolang er genoeg schuilplaatsen en voer aanwezig zijn.
Honden en katten lopen daardoor veel vaker tegen teken aan. Honden die door velden, bossen of struiken rennen hebben extra risico, maar ook katten die regelmatig naar buiten gaan of door tuinen en groene hoekjes struinen worden vaak getroffen.
Lyme bij huisdieren: besmetting gebeurt, ziekte minder duidelijk
De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi, die via tekenbeten kan worden overgedragen. Huisdieren kunnen antistoffen tegen de bacterie ontwikkelen, wat aantoont dat ze besmet zijn geweest.
Dat betekent echter niet automatisch dat ze zichtbaar ziek worden; veel honden en katten blijven klachtenvrij. Toch kan een infectie in sommige gevallen wél tot problemen leiden, zeker als die te lang onopgemerkt blijft. Dierenartsen waarschuwen daarom om besmetting niet te bagatelliseren.
Wanneer dieren antistoffen hebben ontwikkeld, kan dat ook gevolgen hebben voor vervolgonderzoek of behandeling bij klachten. Het aantonen van antistoffen alleen is niet altijd bewijs van actieve ziekte, maar het kan wel richting geven bij het stellen van een diagnose.
Klachten zijn vaak vaag en moeilijk te herkennen
Wanneer huisdieren wél klachten ontwikkelen, zijn die vaak subtiel en wisselend van aard. Honden kunnen lusteloos worden, minder willen rennen, plots mank lopen of gevoeligheid in de gewrichten tonen.
Katten laten pijn en ziekte vaker beter verbergen, waardoor eigenaren soms pas laat iets merken. Koorts of verminderde eetlust komen ook voor, maar zulke signalen zijn niet specifiek en kunnen bij veel andere aandoeningen horen.
Omdat symptomen niet altijd duidelijk zijn, speelt tijdige observatie een grote rol. Kleine gedragsveranderingen, zoals minder speelsheid of teruggetrokken gedrag, kunnen in combinatie met een recente tekenbeet reden zijn om een dierenarts te raadplegen.
Dagelijkse controle en juiste verwijdering van teken
Controle na elk buitenmoment is essentieel. Geen enkele preventieve behandeling biedt volledige bescherming, dus het is slim om plekken als achter de oren, onder de oksels, in de liezen en tussen de tenen nauwkeurig na te kijken.
Bij een gevonden teek geldt: snel en correct verwijderen. Een tekentang of tekenhaak werkt het beste; de teek dicht bij de huid vastpakken en voorzichtig eruit draaien voorkomt dat de inhoud naar buiten komt. Knijpen, smeren met olie of trekken met blote vingers wordt afgeraden omdat dit het risico op overdracht vergroot.
Na verwijdering is het verstandig om de plek een paar dagen te blijven controleren op roodheid of zwelling. Het bewaren van de verwijderde teek in bijvoorbeeld een afgesloten potje kan in sommige gevallen nuttig zijn voor identificatie, maar dat is niet altijd nodig.
Preventie: middelen, veiligheid en advies van de dierenarts
Er zijn verschillende producten die helpen teken te voorkomen: anti-tekenbanden, pipetten met druppels voor op de huid en tabletten die systemisch werken. Elk middel heeft voor- en nadelen wat effectiviteit en gebruiksgemak betreft.
Belangrijk: middelen voor honden mogen nooit zomaar bij katten worden toegepast. Sommige actieve stoffen zijn giftig voor katten en kunnen ernstige gevolgen hebben. Altijd eerst dierenartsadvies inwinnen en het product volgens aanwijzing gebruiken.
Bij het kiezen van een middel spelen ook factoren zoals leeftijd, gewicht, gezondheidstoestand en leefomgeving van het dier een rol. De dierenarts kan helpen bepalen welk product het beste aansluit bij het individuele dier en de risico’s in de regio.
Waarom honden vaker risico lopen en katten soms minder klachten tonen
Honden hebben vaak meer contact met tekenrijke plekken door hun gedrag: rennen door hoog gras, rollen in struiken of spelen op wandelpaden. Ook hun vacht en lichaamswarmte kunnen teken aantrekken en vasthouden.
Katten likken zichzelf vaak schoon, wat teken soms verwijdert of verstoort, maar dat betekent geen volledige bescherming. Bovendien blijken katten in veel gevallen minder ernstige Lyme-symptomen te tonen dan honden, hoewel de reden daarvoor nog niet volledig duidelijk is.
Het verschil in gedrag en verzorging speelt eveneens een rol: honden worden vaak intensiever gecontroleerd door baasjes tijdens wandelingen, terwijl katten vaker zelfstandig op pad zijn en minder snel gecontroleerd worden, wat de detectiekans beïnvloedt.
Teken nemen toe: klimaat en veranderend gebruik van groen
De toename van tekenpopulaties hangt samen met zachtere winters en klimaatverandering; meer teken overleven de wintermaanden. Daarnaast zorgen uitbreiding van natuurgebieden en frequenter buiten zijn van mensen en dieren voor meer ontmoetingen met teken.
Dit betekent dat het tekenseizoen langer lijkt en dat waarschuwingen niet meer alleen in de zomer gelden. Huisdiereigenaren moeten het hele jaar alert blijven, zeker bij wisselvallig weer.
Lokale veranderingen in landschap en recreatiedruk kunnen ook de kans op blootstelling beïnvloeden. Meer paden, nieuwe woonwijken aan de rand van natuurgebieden en veranderd beheer van bermen kunnen allemaal bijdragen aan meer contactmomenten tussen mens, dier en teken.
Dit bericht op Instagram bekijken
Niet alleen Lyme: andere tekenovergedragen ziekten en buitenlandse risico’s
Naast Lyme kunnen teken ook andere ziekten overdragen, zoals babesiose, ehrlichiose en anaplasmose. Sommige van deze aandoeningen treffen vooral honden en kunnen ernstige gevolgen hebben, inclusief aantasting van rode bloedcellen en langdurige ziektebeelden.
Reizen met huisdieren verhoogt het risico op blootstelling aan andere tekensoorten en ziektes. In Zuid-Europese landen komen tekensoorten voor die andere bacteriën en parasieten kunnen overbrengen. Voor vertrek is navraag bij de dierenarts en het treffen van passende preventieve maatregelen essentieel.
Bij terugkeer uit het buitenland is extra alertheid geboden: symptomen kunnen anders verlopen en sommige middelen die in Nederland gangbaar zijn, werken mogelijk niet tegen buitenlandse teken of zijn daar niet geregistreerd.
Praktische tips voor baasjes: controle, preventie en handelen bij klachten
Maak van het controleren van vacht en huid een vaste gewoonte na elke buitenactiviteit, vooral op de eerder genoemde plekken waar teken zich graag verschuilen. Bij langharige dieren kost dat meer tijd, maar voorkomt veel ellende.
Gebruik een door de dierenarts aanbevolen tekenpreventivum en volg de instructies strikt. Wanneer een teek verwijderd is, houd de plek enkele dagen in de gaten. Bij roodheid, zwelling of gedragsverandering direct contact opnemen met de dierenarts voor verder onderzoek en eventueel testen.
Kort gezegd: teken vormen een reëel risico voor honden en katten, maar voorkomen en vroeg handelen beperken de kans op ernstige gevolgen. Dagelijkse controle, juiste bescherming en snel, zorgvuldig verwijderen van teken zijn de belangrijkste maatregelen die baasjes nu kunnen nemen.
FAQ
Kunnen katten en honden allebei Lyme krijgen?
Ja, beide kunnen besmet raken met de Borrelia-bacterie via teken. Honden tonen vaker symptomen; katten vertonen die soms minder duidelijk, maar besmetting blijft mogelijk.
Hoe verwijder je een teek veilig bij een huisdier?
Gebruik een tekentang of -haak, pak de teek vlak bij de huid en draai voorzichtig recht uit. Knijpen of smeren met olie wordt afgeraden; controleer de beetplaats daarna enkele dagen.
Welk preventiemiddel is het beste voor mijn huisdier?
Dat hangt af van dierenartsadvies, leeftijd, gewicht en leefomgeving van het dier. Gebruik nooit middelen voor honden op katten en overleg altijd eerst met de dierenarts.
Bron: RIVM
