UWV begint vanaf oktober met het uitbetalen van vergoedingen aan mensen van wie de WIA-uitkering mogelijk onjuist is berekend. Dit kan grote financiële gevolgen hebben voor betrokkenen; in dit artikel staat wat er precies wordt hersteld, wie in aanmerking komt en wat ontvangers kunnen verwachten.
Wat houdt de herstelactie van UWV precies in?
UWV herziet een reeks WIA-uitkeringen omdat het dagloon in sommige dossiers onjuist is vastgesteld. Het dagloon vormt de basis voor de hoogte van een WIA-uitkering; als dat bedrag verkeerd is berekend, kan de maandelijkse uitkering structureel te laag of te hoog zijn geweest.
De controle richt zich vooral op uitkeringen die tussen januari 2020 en december 2024 zijn ingegaan. Daarnaast worden oudere dossiers bekeken waar indexering of juridische uitspraken, zoals van de Centrale Raad van Beroep, relevant zijn geweest.
De herstelactie is bedoeld om consistentie te brengen in eerdere beslissingen en om individuele onjuistheden recht te zetten zonder dat iedereen zelf actie hoeft te ondernemen. Daarmee wil UWV administratieve fouten herstellen die door de tijd heen zijn-opgelopen.
Wie wordt gecontroleerd en waarom ontstaan fouten?
UWV bekijkt individuele dossiers omdat de oorzaken per persoon kunnen verschillen. Vaak spelen wisselend inkomen, vakantiegeld, eindejaarsuitkering of een keuzebudget een rol bij een foutieve dagloonberekening.
Andere factoren die tot een verkeerde vaststelling kunnen leiden zijn bijzondere inkomenssituaties voorafgaand aan ziekte, zoals tijdelijke uitkeringen, faillissementen of afwijkende salarisbetalingen. Daardoor is geen standaardfout aan te wijzen; elk dossier vraagt een eigen beoordeling.
Fouten ontstaan ook doordat in de praktijk vaak veel verschillende looncomponenten en externe documenten gecombineerd moeten worden, zoals loonstroken, werkgeversverklaringen en jaaropgaven. Het vergelijken en interpreteren van die stukken vergt zorgvuldigheid, waardoor menselijke of systematische afwijkingen mogelijk zijn.
Hoe wordt de hoogte van de vergoeding bepaald?
Er bestaat geen vast bedrag voor alle gedupeerden. UWV bepaalt per persoon wat het correcte dagloon had moeten zijn en rekent daarna uit hoeveel WIA-uitkering in het verleden te weinig is betaald.
Het resultaat varieert sterk: iemand die korte tijd een klein verschil had, krijgt een veel lagere vergoeding dan iemand bij wie de fout jarenlang effect had. Naast de duur speelt ook het type fout een grote rol bij de uiteindelijke berekening.
Bij de berekening wordt gekeken naar het exacte salaris en de periode waarin dat salaris relevant was voor het dagloon. Daardoor kunnen kleine verschillen in interpratie of afronding over langere periodes toch tot merkbare bedragen leiden.
Belasting en toeslagen: waar moet je op letten?
Een belangrijke maatregel is dat de compensatie niet belast wordt en niet meetelt voor inkomensafhankelijke toeslagen. De vergoedingen zijn vrijgesteld van loonheffing en inkomstenbelasting, en tellen niet mee voor bijvoorbeeld huurtoeslag of zorgtoeslag.
Dat voorkomt dat een eenmalige betaling indirect tot geldverlies leidt via lagere toeslagen of hogere belastingen. Voor ontvangers betekent dit dat de ontvangen compensatie netto beschikbaar blijft en niet onverwacht tot nadelige financiële gevolgen leidt.
In praktische zin betekent dit dat ontvangers de vergoeding direct kunnen gebruiken zonder rekening te houden met terugvorderingen door de Belastingdienst of automatische correcties van toeslagen. Toch blijft het belangrijk om eigen administratie en ontvangen berichten goed te bewaren.
Wanneer start de uitbetaling en hoe lang duurt de hersteloperatie?
De vergoedingsregeling is ingegaan op 1 september, en vanaf oktober starten de eerste betalingen. Dat betekent echter niet dat iedereen tegelijk zijn of haar geld krijgt: de operatie is omvangrijk en gefaseerd.
UWV verwacht dat de volledige herberekening en uitbetaling doorloopt tot eind 2027. Sommige betrokkenen ontvangen al snel bericht en uitkering, anderen moeten langer wachten op een definitieve uitslag. Wie geld krijgt, hoort ook hoe en wanneer de betaling plaatsvindt.
Omdat het proces gefaseerd verloopt, is er ruimte om fouten in de eerste ronde te signaleren en te corrigeren voordat volgende groepen worden uitbetaald. Dat draagt bij aan nauwkeurigheid, maar verklaart ook waarom sommige mensen langer moeten wachten.
Wat als iemand te veel of te weinig heeft gekregen?
Tijdens de controles zijn niet alleen te lage uitkeringen gevonden; ook gevallen van te hoge WIA-uitbetaling komen voor. Voor mensen die teveel ontvingen geldt dat UWV deze bedragen niet terugvordert.
Wel wordt de lopende uitkering aangepast naar het correcte niveau. Die aanpassing gebeurt niet direct: er is een wachttijd van twee maanden voordat het lagere bedrag ingaat, zodat ontvangers tijd hebben om zich voor te bereiden. Wie te weinig kreeg, krijgt de verhoging direct zodra dit is vastgesteld.
De keuze om teveel betaalde bedragen niet terug te vorderen voorkomt dat ontvangers direct in financiële problemen komen door terugvorderingen. Tegelijk moet rekening gehouden worden met het feit dat toekomstige betalingen lager uitkomen als de uitkering structureel wordt verlaagd.
Moet je zelf iets aanvragen of bewijzen aanleveren?
Voor wie vermoedt dat de WIA-berekening niet klopt: er hoeft geen aparte aanvraag voor compensatie te worden gedaan. UWV neemt zelf het initiatief en controleert de dossiers binnen de aangegeven periode.
Betroffenen krijgen per post of via Mijn UWV bericht als hun dagloon wordt onderzocht. Wordt verder onderzoek nodig geacht, dan volgt aanvullende communicatie en vaak ook telefonisch contact, waarna schriftelijke uitleg volgt.
Als iemand aanvullende documenten heeft die de correcte loonberekening ondersteunen, kan dat in sommige gevallen nuttig zijn om aan te leveren wanneer UWV daar expliciet om vraagt. Ongevraagd grote hoeveelheden extra stukken toesturen is niet nodig en kan het proces juist vertragen.
Praktische tips: waar moet je op letten als je mogelijk onder de regeling valt?
Zorg dat post en berichten in Mijn UWV goed in de gaten worden gehouden. Brieven of berichten over de controle zijn belangrijk om later te begrijpen waarom een uitkering wel of niet wordt aangepast.
Bewaar relevante correspondentie; dat kan nuttig zijn voor eventuele vragen van UWV of bij het regelen van andere zaken zoals schulden of toeslagen. Als er al contact is geweest dat het dagloon wordt onderzocht, is het niet nodig zelf achter UWV aan te bellen, tenzij iemand extra informatie wil delen of vragen heeft.
Daarnaast is het slim om loonstroken en jaaropgaven uit de relevante periodes overzichtelijk bij elkaar te houden, zodat bij verzoeken van UWV snel gereageerd kan worden. Duidelijke administratie verkort vaak de doorlooptijd bij vervolgvragen.
Wat betekent dit op langere termijn voor gedupeerden?
Naast een eventuele eenmalige vergoeding kan een correctie van het dagloon ook gevolgen hebben voor de hoogte van toekomstige WIA-uitkeringen en zelfs voor pensioenopbouw omdat wijzigingen in loon door UWV aan pensioenuitvoerders worden doorgegeven.
Voor mensen die jarenlang structureel te weinig ontvingen is het dus van belang dat zowel de terugbetaling als de toekomstige uitkeringen worden gecorrigeerd. Wie juist te veel kreeg hoeft niet terug te betalen, maar moet rekening houden met een lagere uitkering vanaf het moment van aanpassing.
Op de langere termijn kan het rechtzetten van fouten ook rust geven omdat toekomstige rechten en verwachtingen beter aansluiten bij het daadwerkelijke verdienverleden. Voor sommige gedupeerden verandert hierdoor niet alleen het directe inkomen maar ook de financiële planning op de langere termijn.
Conclusie
UWV start in oktober met gefaseerde uitbetalingen aan mensen van wie de WIA-uitkering mogelijk onjuist is berekend; controles richten zich op uitkeringen vanaf 2020 tot en met 2024 en oudere relevante dossiers. Vergoedingen worden per persoon berekend op basis van het correcte dagloon; te veel betaalde bedragen wordt niet teruggevorderd, te weinig betaalde bedragen worden gecorrigeerd en uitbetaald. De compensaties zijn vrijgesteld van belasting en tellen niet mee voor inkomensafhankelijke toeslagen; het hele hersteltraject loopt naar verwachting door tot eind 2027.
FAQ
Moet je zelf compensatie aanvragen?
Nee. UWV controleert dossiers uit eigen beweging en neemt contact op via Mijn UWV of per post wanneer iemand wordt onderzocht.
Wordt de compensatie belast of verrekend met toeslagen?
Nee. De vergoeding is belastingvrij en telt niet mee voor inkomensafhankelijke toeslagen zoals huur- of zorgtoeslag.
Wat gebeurt er als UWV constateert dat iemand te veel heeft gekregen?
UWV vordert teveel betaalde bedragen niet terug, maar past de lopende uitkering wel aan naar het juiste niveau na afloop van een wachttijd van twee maanden.
Bron: UWV
